پنجاه و نه جزيرهء آباد است كه در آنها شهرها و دهكده‌هاى بسيار است . اما درياى اقيانوس غربى كه محيط ( اقيانوس اطلس ) نام دارد ، فقط ناحيهء مغرب و شمال آن كه در اقصاى سرزمين حبشه ( افريقا ) تا برطانيه ( بريتانيا ) است ، شناخته شده است و كشتى بر آن نمىرود و شش جزيره‌اى كه روبروى سرزمين حبش ( افريقا ) در آن هست ، جزاير آبادى است كه آنها را جزاير نيك‌بختان يا سعداء گويند و جزيرهء ديگرى در اين اقيانوس روبروى اندلس هست كه نزديك به خليج غديره قرار دارد . اين خليج كه از اقيانوس مغربى جدا مىشود از ميان اندلس و طنجه و سبته گذشته ، به بحر الروم مىرسد . در ناحيهء شمال اقيانوس مغربى جزاير برطانيه است كه دوازده جزيره است ، آنگاه اين اقيانوس از آبادانى دور شود و كس نداند كه چگونه است ؛ اما درياى روم و مصر ، از نزديك خليجى كه از اقيانوس مغربى است و نزديك جزيره‌اى موسوم به غديره و مقابل اندلس است بيرون مىآيد تا صور و صيدا در جانب مشرق امتداد مىيابد . طول اين دريا پنج هزار ميل و عرض آن در جايى ششصد ميل و در جايى ديگر هفتصد ميل و در جايى هشتصد ميل است و در آن خليجى است كه سوى ناحيه شمال نزديك روميه رود . طول آن پانصد ميل است ، و درياى ادريس ( درياى آدرياتيك ) نام دارد . خليج ديگرى دارد كه سوى سرزمين نربونه ( ناربون ) پيش رود ، طول آن دو هزار ميل است ، در اين دريا دويست و شصت و دو جزيره است كه از آن جمله ، پنج جزيرهء بزرگ است كه يكى از آنها جزيرهء قرنس است كه محيط آن دويست ميل است . و سردانيه ( ساردنى ) كه محيط آن سيصد ميل است . قبرس كه محيط آن سيصد و پنجاه ميل است . صقّليه ( سيسيل ) كه محيط آن پانصد ميل است . و إقريطش ( كرت ) كه محيط آن سيصد ميل است و درياى بنطس ( پونت يا درياى سياه ) از لاذقه ( لازيكا ) تا قسطنطنيه ( استانبول ) بزرگ امتداد دارد و طول آن هزار و شصت ميل و عرض آن سيصد ميل است و رودى كه طنايس ( تانا ) نام دارد ، به آن مىريزد و سرچشمهء اين رود از ناحيهء شمال از درياچه‌اى است كه مايطس ( درياى آزاق يا آزوف ) نام دارد و آن درياى بزرگى است ، اگرچه آن را